راهنمای جامع【مزایده خودرو بابت مهریه】

بسیاری از افراد تصور می‌کنند با وجود خودرو به نام زوج، دریافت مهریه سریع انجام می‌شود؛ اما با اینکه مزایده خودرو برای مهریه یکی از روش‌های قانونی وصول این حق است، تنها پس از طی مراحلی مانند صدور اجرائیه، شناسایی، توقیف، کارشناسی و برگزاری مزایده انجام خواهد شد.

اگر می‌خواهید بدانید؛ شرایط توقیف برای مزایده خودرو بابت مهریه چیست، این مزایده چگونه برگزار می‌شود و چه هزینه‌هایی دارد، در این مقاله از مجله هزاره، تمام مراحل مزایده خودرو بابت مهریه را به صورت گام‌به‌گام بررسی می‌کنیم تا شما با آگاهی از نکات حقوقی این فرآیند از بروز اشتباهات و خسارت‌های احتمالی جلوگیری کنید. 

شرایط توقیف خودرو برای مزایده مهریه 

مهم‌ترین شرط برای قرار گرفتن خودرو در مزایده مهریه، مالکیت زوج و قابل توقیف بودن آن است.

با این حال، مالکیت خودرو به‌تنهایی کافی نیست؛ زیرا خودرو باید از نظر قانونی شرایط فروش در مزایده را نیز داشته باشد. به طورکلی مهم‌ترین شرایط توقیف خودرو بایت مزایده مهریه به شرح زیر است:

1. مالکیت رسمی خودرو: خودرو باید در زمان توقیف به‌صورت رسمی در سامانه پلیس راهور به نام زوج ثبت شده باشد. 
2. نبودن خودرو در دسته مستثنیات دین: اگر خودرو تنها وسیله ضروری برای تامین معاش زوج باشد؛ مانند تاکسی، وانت‌بار یا خودرویی که با آن درآمد اصلی زندگی تأمین می‌شود، زوج می‌تواند به توقیف آن اعتراض کند.
3. بررسی وضعیت خودروهای اقساطی و در رهن: اگر خودرو در رهن شرکت خودروساز یا مؤسسه مالی باشد، معمولاً فقط میزان سهم پرداخت‌شده زوج از ارزش خودرو قابل توقیف است و بخش باقی‌مانده قابل فروش برای پرداخت مهریه نخواهد بود.
4. عدم انتقال خودرو قبل از توقیف: اگر زوج پیش از شروع اقدامات قانونی مهریه، خودرو را به‌صورت واقعی به شخص دیگری منتقل کرده باشد، امکان توقیف آن وجود ندارد. البته اگر ثابت شود انتقال خودرو صوری و با هدف فرار از پرداخت دین انجام شده است، امکان پیگیری قانونی آن وجود دارد.

صدور اجرائیه مهریه؛ از اجرای ثبت یا دادگاه؟ 

اولین مرحله برای توقیف خودرو بابت مهریه، درخواست صدور اجرائیه است. بر اساس قانون برنامه ششم توسعه، برای درخواست شما نباید مستقیماً به دادگاه بروید؛ زیرا سند ازدواج یک سند رسمی و لازم‌الاجرا محسوب می‌شود، پس زوجه می‌تواند برای وصول مهریه ابتدا از طریق اداره اجرای ثبت اقدام کند. 

پس برای درخواست خودرو بابت مهریه؛ ابتدا باید از دفترخانه محل عقد، تقاضای صدور اجرائیه کنید، سپس زوج ۱۰ روز پس از ابلاغ، فرصت دارد تا بدهی خود را بدهد یا مالی را معرفی کند. اگر زوج اقدامی نکرد، اداره ثبت از پلیس راهور برای شناسایی پلاک‌های خودرو استعلام می‌گیرد  و برای ادامه مراحل توقیف و مزایده اقدام خواهد کرد. 

شناسایی و استعلام خودرو 

پس از پایان مهلت قانونی  10 روزه پرداخت مهریه، اداره اجرای ثبت برای شناسایی اموال قابل توقیف اقدام می‌کند. یکی از مهم‌ترین مراحل در این فرآیند، استعلام خودروهای ثبت‌شده به نام زوج از طریق پلیس راهور است. در این مرحله، اطلاعاتی مانند پلاک‌های فعال، مشخصات خودرو، وضعیت مالکیت و امکان توقیف آن بررسی می‌شود.

البته شناسایی خودرو به معنای فروش یا ورود فوری آن به مزایده بابت مهریه نیست؛ بلکه تنها شروع فرآیند توقیف و اقدامات بعدی است. 

توقیف خودرو؛ سندی و فیزیکی 

مرحله بعدی پس از شناسایی خودرو، توقیف خودرو برای مزایده مهریه است که در دو مرحله انجام می‌شود: توقیف سیستمی (سندی) و توقیف فیزیکی. 

در مرحله توقیف سیستمی خودرو، اطلاعات خودرو در سامانه‌های مربوط ثبت می‌شود و ظرف ۴۸ تا ۷۲ ساعت پلاک مسدود شده و زوج امکان فروش یا تعویض پلاک خودرو را نخواهد داشت.

با این حال، برای برگزاری مزایده خودرو صرفاً توقیف سیستمی کافی نیست و خودرو باید به‌صورت عملی نیز توقیف شود. در توقیف فیزیکی خودرو، وسیله نقلیه به پارکینگ منتقل می‌شود تا امکان انجام مراحل بعدی مانند کارشناسی، تعیین قیمت و فروش از طریق مزایده فراهم شود.

کارشناسی و تعیین قیمت پایه خودرو 

پس از توقیف خودرو بابت مهریه، ارزش آن توسط کارشناس رسمی دادگستری تعیین می‌شود. کارشناس با بررسی عواملی مانند مدل خودرو، سال ساخت، میزان کارکرد، وضعیت فنی و بدنه، قیمت پایه مزایده را مشخص می‌کند.

البته زوج یا زوجه می‌توانند، نسبت به نظر کارشناسی اعتراض کنند. مهلت اعتراض به قیمت تعیین‌شده در اجرای ثبت ۵ روز و در فرآیند دادگاهی ۳ روز است. همچنین نظریه کارشناسی معمولاً تا ۶ ماه اعتبار دارد؛ اما اگر فاصله زیادی بین ارزیابی و برگزاری مزایده برای مهریه ایجاد شود، ممکن است نیاز به تجدید ارزیابی قیمت خودرو باشد.

انتشار آگهی مزایده خودرو

حداقل ۱۰ روز قبل از مزایده برای مهریه، مشخصات خودرو در روزنامه‌ها یا سامانه‌های رسمی منتشر می‌شود. این آگهی شامل اطلاعاتی مانند مشخصات خودرو، قیمت پایه، زمان و محل برگزاری مزایده و شرایط شرکت در آن است.

برگزاری جلسه مزایده و تعیین برنده 

جلسه مزایده خودرو بابت مهریه؛ باید حداقل ۱۰ روز و حداکثر یک ماه پس از انتشار آگهی برگزار شود. در این مرحله رقابت از قیمت پایه کارشناسی شروع می‌شود و شخصی که بالاترین قیمت را برای خرید خودرو پیشنهاد داده باشد، به عنوان برنده مزایده اعلام می‌شود. البته اگر خریداری برای خودرو پیدا نشود، امکان تکرار فرآیند مزایده وجود خواهد داشت.

پرداخت مبلغ خودرو توسط برنده مزایده 

در این مرحله از مزایده برای مهریه، برنده موظف است؛ ۱۰ درصد مبلغ را در جلسه مزایده و ۹۰ درصد باقی‌مانده را حداکثر ظرف یک ماه پرداخت کند. در صورتی که برنده خودرو مزایده‌ای مبلغ باقی‌مانده را در مهلت مقرر واریز نکند، سپرده اولیه او به نفع دولت ضبط شده و مزایده تکرار می‌شود.

انتقال سند و تعویض پلاک خودرو 

پس از پرداخت کامل مبلغ مزایده خودرو توقیف شده برای مهریه، مرحله انتقال مالکیت انجام می‌شود. در این مرحله اگر زوج برای انجام تشریفات انتقال سند همکاری نکند، پس از یک اخطار ۱۵ روزه، نماینده قانون (قاضی یا رئیس ثبت) می‌تواند، اقدامات لازم را برای انتقال سند انجام دهد.

پس از آن،برنده مزایده خودرو با در دست داشتن مدارکی مانند کارتکس مراجع قضایی و سند اجرایی، برای تعویض پلاک باید به راهور مراجعه می‌کند.

هزینه‌های مزایده خودرو برای مهریه 

شرکت در مزایده خودرو برای مهریه، علاوه بر مبلغ خرید، هزینه‌های جانبی نیز دارد. این هزینه ابتدا توسط زوجه پرداخت و سپس از مال زوج کسر می‌شود. به طور کلی مهم‌ترین هزینه‌ها عبارت‌اند از: 

حق‌الاجرا یا نیم‌عشر اجرایی در مزایدات خودرو برای مهریه، معمولاً معادل ۵ درصد مبلغ مورد اجرا است. البته اگر زوج در مهلت ۱۰ روزه پس از ابلاغ اجراییه بدهی را پرداخت کند، از پرداخت این هزینه  ۵ درصدی معاف خواهد شد.

مدت زمان مزایده خودرو برای مهریه

مدت زمان فرآیند مزایده ماشین توقیفی بابت مهریه، از زمان توقیف تا انتقال سند به برنده، به طور میانگین بین ۲ تا ۵ ماه زمان می‌برد. البته نوع پیگیری(دادگاه یا اجرای ثبت) و شلوغی شعبه نیز بر این بازه تاثیر مستقیمی دارد. در ادامه، جزئیات دقیق مدت زمان هر یک از مراحل قانونی مزایده خودرو برای مهریه در جدول زیر ارائه شده است:

البته این زمان بندی‌ها ممکن است به دلیل اعتراض زوج به توقیف، نبودن خریدار در مزایده اول و یا مجهول‌المکان بودن زوج طولانی‌تر باشند. 

نکات مهم برای شرکت در مزایده خودرو بابت مهریه

شرکت در مزایده خودروهای توقیفی بابت مهریه، تنها به ارائه بالاترین قیمت محدود نمی‌شود. بررسی وضعیت حقوقی و فنی خودرو، آگاهی از مهلت‌های قانونی و اطلاع از هزینه‌های جانبی، از مهم‌ترین اقداماتی است که باید قبل و بعد از مزایده به آن توجه کنید.

پس همیشه قبل از شرکت در مزایده ماشین مهریه، وضعیت خلافی، عوارض شهرداری و مالیات نقل و انتقال را بررسی کنید، چرا که این هزینه‌ها بر عهده برنده مزایده است. در لیست زیر مهم‌ترین نکاتی را که باید برای شرکت در مزایده خودرو بابت مهریه بدانید، ارائه شده‌اند:

• آگهی مزایده را دقیق بررسی کنید: مشخصات خودرو، قیمت پایه، وضعیت بیمه، خلافی و سایر اطلاعات درج‌شده در آگهی را قبل از شرکت مطالعه کنید.
• از خودرو بازدید حضوری داشته باشید: تا چند روز پیش از مزایده، امکان بازدید از خودرو وجود دارد.  خودرو را همراه با یک کارشناس فنی بررسی کنید؛ زیرا خودرو با همان وضعیت موجود تحویل داده می‌شود.
• ثبت‌نام در سامانه مزایده را به تعویق نیندازید: در مزایده‌های الکترونیکی، ثبت‌نام و دریافت توکن یا همان امضای الکترونیکی را چند روز زودتر انجام دهید.
• سپرده ۱۰ درصدی را پرداخت کنید: بدون واریز ودیعه مقرر  پیش از مزایده، امکان ثبت پیشنهاد قیمت و شرکت در مزایده وجود ندارد.
• برای خرید سقف بودجه تعیین کنید: با توجه به قیمت بازار و هزینه‌های جانبی، مبلغ نهایی پیشنهادی خود را از قبل مشخص کنید.
• از شرایط ویژه زوجه آگاه باشید: زوجه در بسیاری از موارد نیازی به پرداخت ودیعه ندارد و مبلغ خرید از طلب مهریه او کسر می‌شود.
• پیشنهاد قیمت را زودتر ثبت کنید: در مزایده‌های آنلاین، ثبت پیشنهاد را به دقایق پایانی موکول نکنید تا با مشکل فنی مواجه نشوید.
• مهلت پرداخت را از دست ندهید: برنده مزایده باید باقی‌مانده مبلغ را حداکثر ظرف یک ماه پرداخت کند؛ در غیر این صورت سپرده او ضبط می‌شود.
• هزینه‌های جانبی را بررسی کنید: قبل از خرید، از وضعیت خلافی، عوارض، مالیات و هزینه‌های احتمالی نگهداری خودرو اطلاع پیدا کنید.
• در صورت وجود ایراد، در مهلت قانونی اعتراض کنید: پس از برگزاری مزایده، قانون یک هفته مهلت برای اعتراض به روند برگزاری (نه قیمت) در نظر گرفته است.