آنچه در این مطلب می خوانید:
آیا می‌دانید سفر با قطاری که با سرعت ۶۰۰ کیلومتر بر ساعت حرکت می‌کند، چه حسی دارد؟ برای تجربه‌ی این حس باید بلیط سریع ترین قطار جهان را بخرید!
اما قبل از برنامه‌ریزی این سفر باید بدانید؛ نام سریعترین قطار دنیا چیست و در کدام کشور است؟ در این مقاله از مجله هزاره با لیست سریعترین قطارهای جهان آشنا می‌شوید، سپس با اطلاع از رکوردهای سرعت آن‌ها می‌فهمید، کدام کشورها امکان حرکت با چنین سرعتی را فراهم کرده‌اند.
اطلاعات سریعترین قطار جهان
در حال حاضر، قطار «مگلو سری L0 » ژاپن رکورد سریعترین قطار سرنشین‌دار جهان را در اختیار دارد. این قطار در سال ۲۰۱۵ سرعت ۶۰۳ کیلومتر بر ساعت را ثبت کرده است. البته نمونه‌های آزمایشی دیگری نیز با سرعت‌های بالاتر آزمایش شده‌اند.
به دلیل چالش‌های زیست‌محیطی افتتاح اولیه‌ی این قطار در سال ۲۰۲۷ به تعویق افتاده است. اما راه‌اندازی بخش توکیو-ناگویا برای سال‌های ۲۰۳۴–۲۰۳۵ هدف‌گذاری شده‌است.
مشخصات فنی سریعترین قطار جهان
قطار « L0 Series SCMaglev » ژاپن با فناوری تعلیق مغناطیسی طراحی شده است. این فناوری به قطار اجازه می‌دهد، بدون تماس چرخ‌ها با ریل و با اصطکاک بسیار کم حرکت کند. این قطار در پیکربندی تجاری نهایی با ۱۶ واگن طراحی شده و ظرفیت جابه‌جایی حدود ۱۰۰۰ مسافر را خواهد داشت.
در جدول زیر، مهم‌ترین مشخصات فنی، ظرفیت مسافری و ویژگی‌های طراحی این قطار را بررسی می‌کنیم.
| مشخصات | توضیحات |
| نام قطار | L0 Series SCMaglev |
| کشور سازنده | ژاپن |
| سرعت شروع شناوری | حدود ۱۵۰ کیلومتر بر ساعت |
| توسعه‌دهنده | شرکت راه‌آهن مرکزی (JR Central) و مؤسسه تحقیقات فنی راه‌آهن ژاپن |
| فناوری حرکت | تعلیق مغناطیسی ابررسانا (SCMaglev) |
| نوع سیستم تعلیق | تعلیق الکترودینامیکی (EDS) |
| ارتفاع شناوری | حدود ۱۰ سانتی‌متر از سطح مسیر |
| سیستم پیشران | موتور خطی هم‌زمان (Linear Synchronous Motor) |
ساخت قطارهای سریع‌السیر به زیرساخت‌ها و تجهیزات تخصصی نیاز دارد. اما به‌طورکلی، برای اطلاع از پروژه‌های تأمین تجهیزات و اجرای پروژه‌های ریلی در ایران می‌توانید، جدیدترین مناقصات راه‌آهن را در هزاره بررسی کنید.
رکورد سرعت سریعترین قطارهای جهان
سرعت قطارهای جهان را باید با توجه به نوع فناوری و شرایط بهره‌برداری مقایسه کرد. بعضی از این رکوردها در آزمایش‌های بدون سرنشین ثبت شده‌اند و برخی به قطارهای مسافربری فعال تعلق دارند.
در جدول زیر، سریعترین نمونه‌های آزمایشی و تجاری را همراه با سرعت ثبت‌شده و کشور سازنده آن‌ها می‌بینید.
| نام قطار | کشور سازنده | سرعت ثبت‌شده یا عملیاتی | نوع قطار |
| دانگهو (Donghu Maglev) | چین | ۸۰۰ کیلومتر بر ساعت | مگلو آزمایشی بدون سرنشین |
| T-Flight | چین | ۶۵۰ کیلومتر بر ساعت | مگلو آزمایشی در لوله کم‌فشار |
| سری L0 | ژاپن | ۶۰۳ کیلومتر بر ساعت | مگلو آزمایشی سرنشین‌دار |
| TGV POS V150 | فرانسه | ۵۷۴.۸ کیلومتر بر ساعت | آزمایشی چرخ و ریل |
| مگلو شانگهای | چین | ۴۳۱ کیلومتر بر ساعت | مگلو تجاری مسافربری |
| CR400 Fuxing | چین | ۳۵۰ کیلومتر بر ساعت | تجاری چرخ و ریل |
| WHOOSH | اندونزی | ۳۵۰ کیلومتر بر ساعت | تجاری چرخ و ریل |
در ایران نیز قطارهای مسافری با سرعت‌ها و امکانات متفاوت فعالیت می‌کنند. شرکت رجا یکی از فعالان این حوزه است که خدمات حمل‌ونقل ریلی مسافران را در مسیرهای مختلف ارائه می‌دهد.
مسیر حرکت سریع ترین قطار جهان
مسیر رکوردشکنی قطار مگلو سری L0 با مسیر تجاری آینده آن متفاوت است. این قطار رکورد سرعت ۶۰۳ کیلومتر بر ساعت را در خط آزمایشی یاماناشی (Yamanashi Maglev Test Line) ثبت کرد. این خط ۴۲.۸ کیلومتر طول دارد و برای آزمایش فناوری قطارهای مگلو ساخته شده است.
در مقابل، مسیر تجاری این قطار در خط چوئو شینکانسن (Chuo Shinkansen) قرار دارد. این مسیر قرار است، توکیو را به ناگویا و سپس شین‌اوساکا متصل کند. بخش نخست این مسیر حدود ۲۸۵.۶ کیلومتر طول دارد و نزدیک به ۸۶ درصد آن از تونل‌های زیرزمینی و کوهستانی عبور می‌کند.
فناوری ساخت سریعترین قطارهای جهان
فناوری ساخت سریعترین قطارهای جهان بر سه عامل مهم استوار است: پیشران قدرتمند، طراحی آیرودینامیکی و کاهش اصطکاک.
قطارهای سریع‌السیر معمولی با بهینه‌سازی چرخ و ریل به سرعت‌های بالا می‌رسند؛ اما قطارهای مگلو با استفاده از نیروی مغناطیسی، محدودیت‌های حرکت مکانیکی را کاهش می‌دهند. انتخاب هر فناوری نیز به سرعت موردنیاز، زیرساخت، هزینه ساخت و امکان بهره‌برداری تجاری بستگی دارد.
تفاوت قطار مگلو با قطار سریع‌السیر معمولی
تفاوت قطار مگلو با قطار سریع‌السیر معمولی فقط به سرعت حرکت آن‌ها محدود نمی‌شود. این دو فناوری از نظر نحوه حرکت، سیستم پیشران، زیرساخت موردنیاز و هزینه ساخت تفاوت‌های اساسی دارند.
قطارهای مگلو با استفاده از نیروی مغناطیسی و بدون تماس چرخ با ریل حرکت می‌کنند؛ درحالی‌که قطارهای سریع‌السیر معمولی همچنان به چرخ‌های فولادی و خطوط ریلی متکی هستند. همین تفاوت، بر سرعت، میزان استهلاک و هزینه توسعه این دو فناوری تأثیر می‌گذارد.
تفاوت‌های فنی در شبکه ریلی هر کشور، بر نحوه بهره‌برداری و ارائه خدمات مسافری تأثیر می‌گذارد. برای شناخت ساختار این صنعت در ایران، می‌توانید مقاله‌ی شبکه حمل‌ونقل ریلی را مطالعه کنید.
