قوانین، اصول و تعداد دفعات تکرار مزایده

اگر فکر می‌کنید مزایده هر چند بار که بخواهید قابل تکرار است، سخت در اشتباهید! فهمیدن اینکه مزایده چند بار تکرار می‌شود، می‌تواند شما را از ضررهای مالی و اشتباهات حقوقی محافظت کند.

در مسیر اجرای مزایده، اصطلاحاتی مثل مزایده دوم، تجدید مزایده و مزایده برای بار سوم بارها به گوش شما خواهد رسید! در واقع، هیچ مزایده‌ای بدون رعایت قوانین و شرایط مشخص، قابل تکرار نیست. در این مقاله از  مجله هزاره، با تعداد دفعات قانونی تکرار مزایده، شرایط تجدید مزایده اجرای احکام مدنی و حقوق طرفین مزایده آشنا خواهید شد. همچنین در پایان با بررسی نکات و قوانین کاربردی در تکرار مزایده می‌توانید، دید کاملی از  محدودیت‌ها و حق و حقوق طرفین در مزایده به‌دست بیاورید.

مزایده چند بار تکرار می شود؟

در نظام حقوقی ایران براساس قانون اجرای احکام مدنی، مزایده حداکثر دو بار تکرار می‌شود؛ در صورتی‌که ممکن است عموم مردم فکر کنند مزایده بی‌نهایت تکرار می‌شود، اما قانون برای آن سقف دو بار را تعیین کرده و اجازه تکرار نامحدود مزایده را نمی‌دهد.

اما تعداد تکرار مزایده در اجرای ثبت با اجرای احکام دادگستری متفاوت است. زیرا قانون ثبت و آیین‌نامه آن صراحتاً عدد مشخصی برای «تکرار مزایده» تعیین نکرده‌است. بنابراین در اجرای ثبت، مزایده می‌تواند چندین بار تکرار شود تا فروش موفق انجام شود، در حالی که در اجرای احکام دادگستری، حداکثر دو بار مزایده تکرار می‌شود. برای درک بهتر موضوع  تکرار مزایده در اجرای احکام دادگستری و در اجرای ثبت، می‌توانید جدول زیر را بررسی کنید:

چه زمانی مزایده تکرار می شود؟

 اصلی‌ترین دلیل تکرار مزایده، عدم فروش موفق مال در نوبت قبلی است. در مرحله‌ی اول، مزایده با قیمت کارشناسی اولیه انجام می‌شود، اگر برنده ۱۰% سپرده را نپردازد، مال به نفر دوم نمی‌رسد، بلکه مزایده برای بار دوم تکرار می‌شود. اگر باز هم در مرحله‌ی بعد خریداری نباشد و طلبکار (محکوم‌له) قیمت پیشنهادی مال را نپذیرد،  مزایده‌های بعدی با شرایط خاصی برای یافتن خریدار ادامه می‌یابد.

از آنجایی‌که هدف اصلی مزایده، تضمین فروش موفق و رعایت حقوق قانونی طلبکار و خریدار بالقوه می‌باشد، هر عدم فروشی الزاماً به معنی تخلف در مزایده نیست. به طورکلی مهم‎‌ترین دلایل عدم فروش و تکرار مزایده عبارتند‌از:

• عدم حضور خریدار در جلسه مزایده
• پایین بودن قیمت پیشنهادی نسبت به قیمت پایه کارشناسی
• عدم پرداخت تعهدات مالی توسط برنده (مانند ۱۰٪ سپرده)
• نقص در تشریفات قانونی مزایده
• اعتراض قانونی قبل از قطعی شدن فروش

شرایط قانونی تکرار مزایده چیست؟

اولین شرط تکرار مزایده، اطلاع‌رسانی مجدد به عموم از طریق آگهی جدید است . در این صورت علاقه‌مندان فرصت برابر برای شرکت در مزایده خواهند‌داشت. سپس شرایط اولیه مزایده مانند قیمت پایه، میزان تضمین یا سپرده و مدارک لازم برای شرکت‌کنندگان باید کاملاً قانونی و شفاف تعیین شود. در نهایت، رعایت کامل ضوابط قانونی و شفافیت در تمامی مراحل مزایده ضروری است تا از تبعیض یا سوءاستفاده جلوگیری شود. رعایت این سه شرط، اساس قانونی و منصفانه بودن مزایده مجدد را تضمین می‌کند.

چه زمانی مزایده اصلاً قابل تکرار نیست؟

در نظام حقوقی ایران، تکرار مزایده همیشه مجاز نیست؛ زیرا قانون برای جلوگیری از اطاله اجرا و تضییع حقوق طرفین، در برخی موارد به‌طور قطعی پایان مزایده را اعلام می‌کند. مهم‌ترین موارد غیر مجاز بودن تکرار مزایده عبارت‌اند از:

• عدم فروش در مزایده دوم (در اجرای احکام دادگستری)
• قطعی شدن فروش و انتقال رسمی مال به برنده مزایده
• انقضای مهلت‌های قانونی اعتراض یا تجدید مزایده
• پرداخت کامل بدهی یا رفع توقیف مال پیش از تجدید مزایده
• عدم درخواست قانونی تجدید مزایده از سوی محکوم‌له
• از بین رفتن مال یا عدم قابلیت قانونی فروش آن
• اسقاط حق اعتراض

ملاحظات حقوقی مهم درباره تکرار مزایده

دانستن تعداد دفعات تکرار مزایده، به‌تنهایی برای دفاع مؤثر از حقوق قانونی خود کافی نیست؛ آنچه اهمیت دارد، آگاهی از شرایط قانونی تکرار یا توقف مزایده، مهلت‌های اعتراض، آثار عدم فروش و موارد پایان قطعی مزایده است. تنها با شناخت این ضوابط می‌توانید در زمان مناسب، اقدام قانونی درست را انجام دهید. به طور کلی مهم‌ترین نکات قانونی درباره تکرار مزایده به شرح زیر است:

• اگر مال در نوبت دوم مزایده به فروش نرود و محکوم‌له آن را به قیمت کارشناسی نپذیرد، طبق قانون اجرای احکام مدنی، مزایده پایان می‌یابد و تکرار آن مجاز نیست.
• پس از پرداخت کامل ثمن و انتقال قانونی مال، مزایده خاتمه یافته و امکان تکرار وجود ندارد.
• با رفع توقیف یا تسویه بدهی، موضوع مزایده منتفی شده و مزایده قابل تکرار نیست.
• با پایان یافتن مهلت‌های قانونی اعتراض یا درخواست تجدید مزایده، حق پیگیری و تکرار مزایده از بین می‌رود.
• اگر محکوم‌له در مهلت قانونی درخواست تجدید مزایده نکند، حق تکرار مزایده از بین می‌رود.
• اگر اشخاص ذی‌نفع به‌طور قانونی حق اعتراض خود را ساقط کنند، مزایده نهایی تلقی شده و تجدید مزایده مجاز نخواهد بود.
• مزایده‌کننده (دستگاه یا مناقصه‌گذار) باید دلایل باطل شدن یا تکرار مزایده را مستند و شفاف اعلام کند.
• اگر مزایده بیش از یک بار برگزار شود، شرکت‌کنندگان حق دارند نسبت به تغییر شرایط غیرشفاف شکایت کنند.
• اگر مال جزء اموال معاف از فروش باشد، مزایده باطل و تکرار می‌شود.
• در صورتی که مال از بین برود یا به لحاظ قانونی قابل فروش نباشد، مزایده قابل تکرار نخواهد بود.
• در معاملات دولتی، سقف مبلغ و محدودیت‌های قانونی ممکن است تعداد دفعات تکرار مزایده را در عمل محدود کند.