آنچه در این مطلب می خوانید:
هزینه‌های ساخت و برچیدن کارگاه در قرارداد پروژه‌های عمرانی چگونه محاسبه می‌شوند؟ پاسخ این سؤال را باید در تعریف ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه جست‌وجو کرد.
اما ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه را چطور محاسبه کنیم و چه هزینه‌هایی شامل آن می‌شود؟در این مقاله از مجله هزاره، روش محاسبه ضریب، هزینه‌های مشمول و عوامل مؤثر بر مقدار آن را بررسی می‌کنیم.
تعریف ضریب و برچیدن ضریب کارگاه
ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه، سهم هزینه‌های آماده‌سازی و جمع‌آوری کارگاه از مبلغ پیمان است. این ضریب هزینه‌های استقرار تجهیزات، ایجاد امکانات موقت و جمع‌آوری کارگاه را پوشش می‌دهد.
نحوه محاسبه ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه
ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه با توجه به هزینه‌های موردنیاز برای آماده‌سازی، استقرار و جمع‌آوری کارگاه تعیین می‌شود. به عبارتی، ابتدا هزینه‌های تجهیز و برچیدن برآورد شده و سپس نسبت آن به مبلغ پیمان محاسبه می‌شود.
فرمول محاسبه ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه به شرح زیر است:
ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه = (هزینه تجهیز و برچیدن ÷ مبلغ پیمان) × ۱۰۰
مهم‌ترین هزینه‌هایی که در محاسبه ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه در نظر گرفته می‌شوند، عبارت‌اند از:
- هزینه آماده‌سازی و استقرار کارگاه
- هزینه تأسیسات و امکانات موقت
- هزینه حمل و نصب تجهیزات
- هزینه جمع‌آوری و انتقال تجهیزات
- مبلغ کل پیمان
مثال محاسبه ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه
فرض کنید برآورد هزینه اجرای یک پروژه، بدون هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه، ۵۰ میلیارد تومان باشد. اگر درصد تعیین‌شده برای تجهیز و برچیدن کارگاه ۴ درصد باشد، مبلغ آن به این صورت محاسبه می‌شود:
مبلغ تجهیز و برچیدن کارگاه = ۵۰ × ۴٪ = ۲ میلیارد تومان
بنابراین، سقف مبلغ تجهیز و برچیدن کارگاه در این مثال ۲ میلیارد تومان خواهد بود.
عوامل مؤثر بر تعیین ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه
نوع و حجم پروژه و مدت اجرای پیمان از عوامل اصلی در تعیین ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه هستند. این عوامل، میزان امکانات، تجهیزات و هزینه موردنیاز برای آماده‌سازی و جمع‌آوری کارگاه را مشخص می‌کنند.
سایر عوامل مؤثر بر تعیین ضریب تجهیز و برچیدن عبارت‌اند از:
- موقعیت جغرافیایی پروژه
- شرایط دسترسی به محل کارگاه
- حجم و نوع تجهیزات موردنیاز
- تعداد نیروهای اجرایی
- شرایط زمین و محل اجرای پروژه
- نیاز به تأسیسات موقت
- شرایط آب‌وهوایی منطقه
- الزامات ایمنی و حفاظتی
- هزینه حمل و جابه‌جایی تجهیزات
- شرایط و مفاد اسناد پیمان
هزینه‌های تشکیل‌دهنده تجهیز و برچیدن کارگاه
بخش اصلی هزینه‌های تجهیز و برچیدن کارگاه به آماده‌سازی و استقرار کارگاه مربوط می‌شود. پس از پایان پروژه نیز هزینه جمع‌آوری و برچیدن کارگاه محاسبه می‌شود. این هزینه‌ها با توجه به شرایط پروژه و نیازهای اجرایی تعیین می‌شوند.
دیگر هزینه های تشکیل دهنده تجهیز و برچیدن کارگاه به شرح زیر میباشد:
- تأمین محل استقرار نیروها و عوامل اجرایی
- ایجاد تأسیسات و امکانات موقت
- تأمین آب، برق و سایر خدمات کارگاه
- حمل‌ونقل و جابه‌جایی تجهیزات
- نصب و راه‌اندازی تجهیزات موردنیاز
- تأمین امکانات ایمنی و حفاظتی
- جمع‌آوری مصالح و تجهیزات باقی‌مانده
- پاک‌سازی و تحویل محل پروژه
ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه در فهرست بها
ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه در فهرست‌بهای واحد پایه سازمان برنامه و بودجه تعیین می‌شود. این ضریب برای هر رشته فهرست بها مانند ابنیه، راه و تأسیسات، بر اساس شرایط پروژه مشخص می گردد. درصد این ضریب از جداول و ضوابط همان دستورالعمل به دست می‌آید و در برآورد و مبلغ پیمان اعمال می‌شود.
تفاوت هزینه تجهیز کارگاه با سایر هزینه‌های پروژه
هزینه تجهیز کارگاه برای آماده‌سازی محل اجرای پروژه و تأمین امکانات مورد نیاز کارگاه است. این هزینه شامل مواردی مانند دفتر کارگاه، انبار، تجهیزات موقت و امکانات اولیه می‌شود.
در مقابل هزینه‌های اجرایی پروژه به انجام عملیات اصلی پروژه مربوط است. این هزینه شامل خرید مصالح، دستمزد نیروها، ماشین‌آلات و اجرای فعالیت‌های پروژه می‌شود. به‌طور خلاصه، تجهیز کارگاه برای شروع و پشتیبانی اجرای پروژه است؛ اما هزینه‌های اجرایی برای انجام خود عملیات پروژه مصرف می‌شود.
ضریب تجهیز کارگاه در صورت وضعیت و نحوه پرداخت
ضریب تجهیز کارگاه در صورت وضعیت به‌عنوان یکی از هزینه‌های قابل پرداخت پیمان ثبت می‌شود. پرداخت این مبلغ طبق شرایط قرارداد و پس از تأیید کارفرما انجام خواهد شد.
پرداخت هزینه ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه معمولاً در دو مرحله انجام می‌شود:
- تجهیز کارگاه: پس از آماده‌سازی محل و تأیید اقدامات انجام‌شده پرداخت می‌شود.
- برچیدن کارگاه: پس از پایان پروژه، جمع‌آوری تجهیزات و تحویل محل انجام می‌شود.
تأثیر ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه بر مبلغ پیمان
تأثیر این ضریب بیشتر در مبلغ نهایی پیمان و نحوه پرداخت هزینه‌های کارگاه دیده می‌شود. هرچه هزینه تجهیز و برچیدن بیشتر باشد، سهم آن در مبلغ پیمان نیز افزایش پیدا می‌کند.
مهم‌ترین تأثیرات ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه بر مبلغ پیمان عبارتند از:
- افزایش مبلغ پیمان: هزینه تجهیز و برچیدن به مبلغ قرارداد اضافه می‌شود.
- تأثیر بر پرداخت‌ها: این هزینه‌ها طبق شرایط پیمان و صورت‌وضعیت‌ها پرداخت می‌شوند.
- وابستگی به شرایط پروژه: نوع پروژه، محل اجرا و امکانات موردنیاز می‌تواند میزان این هزینه‌ها را تغییر دهد.
نکات مهم در تعیین و محاسبه ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه
تعیین دقیق ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه به بررسی درست هزینه‌های مورد نیاز پروژه و شرایط اجرای آن بستگی دارد. در نظر گرفتن مواردی مانند نوع پروژه، مدت اجرا و هزینه‌های واقعی کارگاه، باعث محاسبه دقیق‌تر این ضریب می‌شود. مهم‌ترین نکات در تعیین و محاسبه ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه عبارت‌اند از:
- هزینه‌های واقعی مورد نیاز برای تجهیز کارگاه را بررسی کنید.
- نوع و شرایط پروژه را در تعیین ضریب در نظر بگیرید.
- مدت زمان اجرای پروژه را در محاسبات لحاظ کنید.
- هزینه امکانات، تجهیزات و فضاهای موقت کارگاه را محاسبه کنید.
- ضریب را مطابق ضوابط فهرست بها و اسناد پیمان تعیین کنید.
- هزینه‌های برچیدن و جمع‌آوری کارگاه را فراموش نکنید.
- مبلغ نهایی ضریب را قبل از درج در قرارداد بررسی کنید.
