آنچه در این مطلب می خوانید:
گاهی سودآورترین معامله عمر، نه در بازار و بنگاه، بلکه پشت تابلوی یک مزایده رقم میخورد؛ البته برای کسی که میداند، خرید مزایدهای چیست و قواعد آن را میشناسد.
اگر قصد دارید قدم به میدان رقابت مزایده بگذارید؛ ابتدا باید بدانید خرید مزایدهای چیست، چگونه برگزار میشود و چه قوانینی بر آن حاکم است.همچنین لازم است بدانید، آیا شرایط لازم برای شرکت در مزایده را دارید یا خیر. این مقاله از مجله هزاره، راهنمایی جامع برای آشنایی شما با این مسیر است و در نهایت با بررسی جدول مقایسهای مزایا و معایب خرید در مزایده در انتهای مطلب میتوانید، تصمیمی آگاهانهتر برای خرید در مزایده بگیرید.
خرید از مزایده چیست؟
خرید مزایدهای؛ یکی از روشهای قانونی خرید اموال از طریق فرایند رقابتی مزایده است. در این فرایند، مال به شخصی واگذار میشود که بالاترین پیشنهاد قیمت را مطابق شرایط اعلامشده در آگهی مزایده ارائه دهد.
تفاوت اصلی خرید از مزایده با خرید عادی در نحوه انجام معامله است؛ زیرا در خرید عادی، قیمت و شرایط فروش با توافق خریدار و فروشنده تعیین میشود. اما در خرید مزایدهای، تمامی شرایط از قبل مشخص شده و خریداران تنها بر سر قیمت با یکدیگر رقابت میکنند. به همین دلیل، معمولاً امکان مذاکره درباره شرایط فروش وجود ندارد و آگاهی از ضوابط مزایده پیش از ثبت پیشنهاد اهمیت زیادی دارد.
قوانین خرید اموال مزایدهای
باتوجه به اینکه مزایده توسط دادگاه، اداره ثبت، بانک یا یک سازمان دولتی برگزار شود، قوانین حاکم بر آن نیز متفاوت است. پس بسته به برگزارکنندهی مزایده، مهمترین قوانین هنگام خرید اموال مزایدهای به شرح زیر است:
- قوانین اجرای احکام مدنی
اگر مال به دستور دادگاه و برای اجرای حکم به مزایده گذاشته شود، فرآیند فروش آن تابع قانون اجرای احکام مدنی است. طبق ماده ۱۲۹ اجرای احکام،برای خرید مال مزایدهای اگر دادورز مهلت پرداخت بدهد، برنده باید ۱۰ درصد قیمت را همان جلسه به عنوان سپرده بپردازد و باقی مبلغ را حداکثر ظرف یک ماه پرداخت کند؛ در غیر این صورت سپرده ضبط و مزایده تجدید میشود.
- مقررات اجرای ثبت
در مزایده اموالی که به دلیل اجرای اسناد رسمی لازمالاجرا برگزار میشوند، مانند مطالبات بانکی، مهریه یا اسناد رهنی، مقررات اجرای ثبت حاکم است. مهمترین نکته برای خریدار مال مزایدهای این است که فقط برنده شدن در مزایده کافی نیست؛ زمانی مالک قانونی مال میشود که سند انتقال اجرایی به نام او تنظیم و در اداره ثبت، ثبت شود.
- قوانین مربوط به مزایده بانکها و سازمانهای دولتی
بانکها و دستگاههای دولتی برای فروش اموال مازاد یا تملیکی، مقررات خود را رعایت میکنند. بنابراین، پیش از شرکت در این مزایدهها باید شرایط مندرج در آگهی و اسناد مزایده را با دقت مطالعه کنید.
البته طبق قانون در هر نوع مزایدهای خریدار پس از پرداخت مبلغ معامله،میتواند مال را تحویل گرفته و برای انتقال سند اقدام کند. در مقابل، مزایدهگر موظف است؛ مبلغ مزایده را در مهلت مقرر پرداخت کرده و پیش از شرکت، وضعیت حقوقی و شرایط مال را بهدقت بررسی کند.
انواع اموال قابل خرید در مزایده
در مزایده، تنها املاک به فروش نمیرسند؛ بلکه انواع مختلفی از اموال مانند خودرو، کالا، تجهیزات و اموال توقیفی نیز از طریق این روش عرضه میشوند. بسته به اینکه مزایده توسط دادگاه، بانک، اداره ثبت یا شرکتهای خصوصی برگزار شود، نوع اموال قابل خرید در مزایده نیز متفاوت خواهد بود. به طورکلی انواع اموال قابل خرید در مزایده را میتوانید در جدول مقایسهای زیر بررسی کنید:
| نوع مال مزایدهای | محل عرضه اموال مزایده | مزایا | ریسکها | مناسب برای |
| ملک مزایدهای | دادگستری، بانکها، اداره ثبت، دستگاههای دولتی | قیمت رقابتی، مناسب سرمایهگذاری | مشکلات ثبتی یا تصرف | سرمایهگذاران و خریداران ملک |
| خودرو مزایدهای | پلیس، بانکها، سازمان اموال تملیکی، شرکتها | قیمت مناسب، تنوع خودرو | نقص فنی یا هزینه تعمیر | خریداران خودرو و نمایشگاهداران |
| کالا و تجهیزات | شرکتها، کارخانهها، سازمانهای دولتی | کاهش هزینه خرید تجهیزات | استهلاک یا نبود گارانتی | صاحبان کسبوکار و تولیدکنندگان |
| اموال توقیفی و تملیکی | دادگستری، سازمان اموال تملیکی، اجرای ثبت | تنوع بالا، قیمت مناسب | محدودیتهای حقوقی یا تاخیر در تحویل | افراد آشنا با فرآیند مزایده |
شرایط خرید انواع مال مزایدهای
مهمترین شرایط عمومی شرکت در مزایده؛ مطالعه دقیق آگهی و پذیرش شرایط اعلامشده است. به علاوه، متقاضی باید از اهلیت قانونی برای انجام معامله برخوردار بوده و مدارک و سپرده موردنیاز را در مهلت مقرر ارائه کند.
پرداخت مبلغی بهعنوان سپرده یا تضمین شرکت در مزایده، نیز از شرایط خرید انواع مال مزایدهای است. این مبلغ معمولاً ۳ تا ۱۰ درصد از قیمت پایه کارشناسی است و در صورت برنده نشدن، مطابق مقررات مسترد میشود. به علاوه برنده مزایده باید مبلغ باقیمانده معامله را در مهلت مقرر پرداخت کند؛ در غیر این صورت، ممکن است حق خرید را از دست داده و سپرده او نیز ضبط شود.
مدارک مورد نیاز برای خرید در مزایده
پیش از شرکت در مزایده، لازم است مدارک موردنیاز را مطابق شرایط مندرج در آگهی آماده کنید. هرچند ممکن است برگزارکننده مزایده مدارک دیگری نیز درخواست کند، اما معمولاً مدارک زیر برای شرکت و خرید در مزایده الزامی هستند:
- کارت ملی و شناسنامه: برای احراز هویت اشخاص حقیقی.
- مدارک شرکت: در صورت حقوقی بودن شرکت کننده، شامل آگهی تاسیس، روزنامه رسمی و معرفینامه نماینده.
- رسید پرداخت سپرده مزایده: برای اثبات پرداخت تضمین شرکت در مزایده.
- فرم ثبتنام یا فرم پیشنهاد قیمت: که باید مطابق شرایط مزایده تکمیل و ارائه شود.
- سایر مدارک اعلامشده در آگهی مزایده: مانند وکالتنامه رسمی، ضمانتنامه بانکی یا مدارک اختصاصی موردنیاز هر مزایده.
مراحل عملی خرید از مزایده
برنده شدن در مزایده بهتنهایی موجب انتقال مالکیت نمیشود؛ زیرا خریدار باید مراحل قانونی و تعهدات مالی مقرر را بهطور کامل انجام دهد. اگر میخواهید خرید موفق از مزایده داشتهباشید، باید مراحل آن را بهترتیب و مطابق شرایط اعلامشده طی کنید. هرچند جزئیات ممکن است در هر مزایده متفاوت باشد، اما فرآیند کلی خرید معمولاً شامل مراحل زیر است:
- پیدا کردن آگهی مزایده: آگهی مزایده را از مراجع معتبر مانند دادگستری، اداره ثبت، بانکها یا سامانههای رسمی بررسی کنید.
- مطالعه شرایط و اسناد: شرایط شرکت، قیمت پایه، مبلغ سپرده، مشخصات مال و مهلتهای اعلامشده را بهدقت مطالعه کنید.
- بازدید از مال: در صورت امکان، پیش از ثبت پیشنهاد، وضعیت فنی یا حقوقی مال را بررسی کنید.
- ثبت پیشنهاد قیمت: پیشنهاد خود را مطابق شرایط و در مهلت تعیینشده ثبت کنید.
- اعلام برنده: پس از بررسی پیشنهادها، برنده مزایده توسط برگزارکننده اعلام میشود.
- پرداخت وجه: برنده باید مبلغ معامله را در مهلت مقرر پرداخت کند.
- انتقال سند و تحویل مال: پس از انجام تشریفات قانونی و پرداخت کامل وجه، مال تحویل داده شده و در صورت لزوم، سند به نام خریدار منتقل میشود.
نکات حقوقی مهم قبل از خرید مزایدهای
شرکت در مزایده به معنای پذیرش شرایط مندرج در آگهی است؛ بنابراین، بررسی دقیق وضعیت حقوقی مال و مفاد آگهی پیش از ثبت پیشنهاد، نقش مهمی در حفظ حقوق خریدار دارد. زیرا بیتوجهی به برخی نکات حقوقی ممکن است، هزینههای مالی و حقوقی قابلتوجهی برای خریدار ایجاد کند. پس قبل از ثبت پیشنهاد برای خرید در مزایده بهتر است، موارد حقوقی زیر را حتماً بررسی کنید:
- بررسی وضعیت مالکیت
- بررسی بدهیها و تعهدات ملک یا مال
- بررسی امکان تخلیه یا تحویل
- بررسی هزینههای انتقال سند
- توجه به ریسکهای حقوقی احتمالی درج شده در آگهی مزایده
مزایا و معایب خرید مزایدهای
در نهایت، موفقیت در خرید مزایدهای تنها به ارائه بالاترین قیمت بستگی ندارد؛ بلکه بررسی دقیق شرایط مزایده، وضعیت حقوقی مال و برنامهریزی مالی، نقش مهمی در یک خرید مطمئن و سودآور دارد. از آنجاییکه خرید مزایدهای میتواند، فرصتی مناسب برای خرید اموال با قیمت رقابتی باشد، اما مانند هر روش دیگری مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارد.
برای اطلاع از مهمترین مزایا و معایب خرید مزایدهای میتوانید، جدول مقایسهای زیر را در ادامه بررسی کنید:
| مقایسه مزایا و معایب خرید مزایدهای | |
| مزایا | معایب |
| قیمت مناسبتر نسبت به بازار | نیاز به پرداخت در مهلت مشخص |
| شفافیت فرآیند خرید | محدود بودن امکان بازدید |
| امکان سرمایهگذاری سودآور | احتمال وجود مشکلات حقوقی |
| تنوع اموال مزایدهای | رقابت شدید در برخی مزایدهها |
