آنچه در این مطلب می خوانید:
از آنجایی که امروزه بیشتر مزایدهها به صورت الکترونیکی برگزار میشوند؛ بدون توکن، امکان امضای اسناد و ارسال نهایی پیشنهاد وجود ندارد! اما آیا میدانید، توکن برای مزایده چیست؟
اگر قصد شرکت در مزایدههای الکترونیکی، بهویژه در سامانه ستاد ایران را دارید، آشنایی با نحوه دریافت و استفاده از توکن ضروری است. در این مقاله از مجله هزاره، به طور کامل بررسی میکنیم که توکن مزایده چیست، چگونه دریافت میشود، چه مدارکی نیاز دارد و چه تفاوتی با گواهی امضای دیجیتال دارد.
توکن برای مزایده چیست؟
به زبان ساده، توکن یک دستگاه سختافزاری رمزنگاریشده (USB Token) است که گواهی امضای دیجیتال روی آن ذخیره میشود. در واقع خود توکن به تنهایی کاربردی ندارد؛ بلکه پس از اینکه گواهی امضای دیجیتال روی آن نصب شد، میتواند امکان ورود به سامانههای مختلف مانند سامانه ستاد را فراهم کند. به بیان دیگر، سامانه مزایده با استفاده از توکن، هویت شما را احراز میکند و مطمئن میشود که امضا یا پیشنهاد ثبتشده واقعاً از سوی شما بوده است.
به عبارتی توکن نقش کارت شناسایی دیجیتال شما را در فضای الکترونیکی دارد؛ این ابزار هنگام شرکت در مزایدههای آنلاین برای احراز هویت و امضای اسناد مورد استفاده قرار میگیرد. یعنی با داشتن توکن، شما فقط میتوانید وارد سامانه شوید و پیشنهاد خود را ثبت کنید؛ اما برای شرکت در مزایده ممکن است بسته به شرایط، نیاز به سپرده شرکت در مزایده یا ضمانتنامه بانکی هم داشته باشید.
انواع توکنهای مورد استفاده در مزایده
توکنهای مورد استفاده در مزایده؛ معمولا در دو دسته اصلی توکنهای «امضای الکترونیک» و توکنهای «اعتباری یا پلتفرمی» قرار میگیرند. نکته مهم این است که توکن رمزارزی در مزایدههای دولتی کاربرد ندارد و نباید آن را با دیگر توکنها اشتباه گرفت.
از آنجاییکه همه توکنها یک کاربرد ندارند؛ برای شرکت در مزایدههای الکترونیکی، باید تفاوت میان انواع توکن را در جدول زیر با یکدیگر مقایسه کنید:
| عنوان | توکن رمزارزی | توکن اعتباری یا دیجیتال | توکن امضای الکترونیک |
| کاربرد | برای خرید، فروش و انتقال دارایی در بازار ارز دیجیتال. | برای شارژ، دسترسی یا پرداخت در یک سامانه. | برای احراز هویت و امضای رسمی |
| ساختار و ماهیت | مبتنی بر بلاکچین | معمولاً نرمافزاری یا کدی برای پرداخت | یک دستگاه سختافزاری USB |
| کاربرد در مزایده | در مزایدههای دولتی کاربرد ندارد | در پلتفرمهای مزایده خصوصی یا آنلاین کاربرد دارد. | در مزایدههای دولتی ضروری است |
| ارتباط با گواهی دیجیتال | جایگزین گواهی دیجیتال نیست | جایگزین گواهی دیجیتال نیست | محل ذخیره گواهی امضای دیجیتال است |
پس به طور کلی، سه نوع توکن وجود دارد که تنها یکی از آنها در مزایدههای دولتی کاربرد دارد، آن هم توکنهای امضای الکترونیک یا همان «توکن ستاد» ( توکن سختافزاری) است. از نظر نوع متقاضی، توکن امضای الکترونیک نیز به سه دسته تقسیم میشود:
- توکن اشخاص حقیقی: برای افرادی که با هویت شخصی در مزایده شرکت میکنند و گواهی امضای دیجیتال به نام خودشان صادر میشود.
- توکن اشخاص حقوقی: شرکتها، سازمانها و مؤسسات برای شرکت در مزایده باید توکن مخصوص اشخاص حقوقی دریافت کنند. در این حالت گواهی به نام نماینده قانونی شرکت صادر میشود.
- توکن سامانه ستاد: رایجترین نوع توکنی است که پس از نصب گواهی امضای دیجیتال، برای ورود، امضای اسناد و شرکت در مزایدههای سامانه ستاد ایران استفاده میشود.
نحوه خرید و دریافت توکن مزایده
مرکز توسعه تجارت الکترونیکی (تتا)، مرجع اصلی نظارت بر زیرساخت کلید عمومی (PKI)است. این مرکز که وابسته به وزارت صمت است، فرایند صدور و مدیریت گواهیهای امضای دیجیتال در ایران را برعهده دارد. اما برای استفاده از توکن تنها خرید دستگاه فلش مانند آن (USB) کافی نیست؛ بلکه دریافت توکن مزایده معمولاً چند مرحله دارد.
اگر به دنبال راهنمای مرحلهبهمرحله کاربردی نحوه خرید و دریافت توکن مزایده هستید، میتوانید در ادامه مراحل آن را به صورت گام گام بررسی کنید:
- ثبتنام در سامانه جیکا (GICA): ابتدا در سامانه مرکز صدور گواهی الکترونیکی میانی عام (به نشانی gica.ir) ثبتنام کنید.
- احراز هویت: سپس با دریافت کد رهگیری برای احراز هویت به دفاتر اسناد رسمی یا دفاتر پیشخوان دولت مراجعه کنید.
- پرداخت هزینه: هزینه صدور گواهی و در صورت نیاز، خرید توکن را پرداخت کنید.
- ارائه مدارک: مدارک هویتی یا مدارک شرکت را به مرکز ثبتنام تحویل دهید.
- دریافت سختافزار فیزیکی توکن: توکن سختافزاری (USB) را از مرکز ثبتنام دریافت کنید.
- نصب گواهی امضای دیجیتال: سپس گواهی امضای الکترونیکی روی توکن صادر و نصب میشود.
- ثبتنام در سامانه ستاد: با ورود به سامانه ستاد ایران، ثبتنام اولیه خود را تکمیل کنید.
- فعالسازی توکن: درایور توکن را نصب کرده و از آن برای ورود و امضای اسناد در سامانه استفاده کنید.
مدارک لازم جهت دریافت توکن
مدارک مورد نیاز برای دریافت توکن، بسته به حقیقی یا حقوقی بودن متقاضی متفاوت است. اما در تمام مراکز صادرکننده (چه دفاتر اسناد رسمی و چه دفاتر پیشخوان دولت) مدارک اصلی و قانونی دریافت توکن کاملاً یکسان است و تنها ممکن است در نحوه تحویل مدارک یا برخی قوانین تفاوتهای جزیی و سلیقهای داشته باشند.
چه شخص حقیقی باشید چه حقوقی، به طور کلی مهمترین مدارک مورد نیاز جهت گرفتن توکن عبارتنداز:
- مدارک مورد نیاز اشخاص حقیقی (مستقل / صاحبان مشاغل)
- کد رهگیری دریافت شده از سامانه جیکا
- اصل و کپی کارت ملی متقاضی
- اصل و کپی شناسنامه متقاضی
- سیمکارت به نام شخص متقاضی
- نسخه چاپی فرم درخواست گواهی توکن
- اصل جواز کسب یا مجوز فعالیت (ویژه متقاضیان حقیقی وابسته به یک صنف)
- مدارک مورد نیاز اشخاص حقوقی (شرکتها و موسسات غیردولتی)
- کد رهگیری ثبتنام حقوقی در سامانه جیکا
- آگهی تاسیس شرکت در روزنامه رسمی
- آخرین آگهی تغییرات شرکت در روزنامه رسمی
- شناسه ملی شرکت و کد پستی دقیق محل شرکت
- معرفینامه نماینده
- مدارک هویتی مدیرعامل یا نماینده
- شناسه ملی شرکت
- نسخه چاپی فرم درخواست گواهی حقوقی توکن
هزینه ثبت نام و خرید توکن مزایده
تعرفه مصوب خرید توکن در سال ۱۴۰۵، بسته به مدت اعتبار گواهی و نوع کاربرد آن (حقیقی یا حقوقی) تعیین میشود. برای اطلاع از هزینهها و قیمتهای مصوب ثبت نام و خرید توکن میتوانید، جدول زیر را بررسی کنید:
| هزینه ثبت نام و خرید توکن مزایده در 1405 | ||
| نوع هزینه | اشخاص حقیقی | اشخاص حقوقی |
| خرید توکن سختافزاری (USB Token) | ۱,۰۰۰,۰۰۰ تا ۳,۰۰۰,۰۰۰ تومان | ۱,۰۰۰,۰۰۰ تا ۳,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| صدور گواهی یک تا دوساله (تعرفه دولتی جیکا) | ۷۰,۰۰۰ تا ۸۰,۰۰۰ تومان | ۱۴۰,۰۰۰ تا ۱۶۰,۰۰۰ تومان |
| هزینه تمدید گواهی یکساله (تعرفه دولتی جیکا) | ۴۰,۰۰۰ تا ۵۰,۰۰۰ تومان | ۸۰,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰ تومان |
| هزینه تمدید توکن (پلتفرمهای واسطه) | ۳۰۰,۰۰۰ تا ۶۰۰,۰۰۰ تومان | ۳۰۰,۰۰۰ تا ۶۰۰,۰۰۰ تومان |
| هزینه تقریبی دریافت توکن + گواهی دوساله | ۱,۸۲۰,۰۰۰ تا ۳,۰۷۰,۰۰۰ تومان | ۱,۸۹۰,۰۰۰ تا ۳,۱۵۰,۰۰۰ تومان |
| هزینه تقریبی دریافت توکن + گواهی یکساله | ۱,۷۹۰,۰۰۰ تا ۳,۰۴۰,۰۰۰ تومان | ۱,۸۳۰,۰۰۰ تا ۳,۰۹۰,۰۰۰ تومان |
هزینه خرید توکن سختافزاری و تعرفههای دولتی، ممکن است با توجه به تغییرات سالانه و مراکز ارائهدهنده خدمات تغییر کنند. در صورتی که قبلاً توکن تهیه کرده باشید، معمولاً تنها هزینه صدور یا تمدید گواهی را پرداخت خواهید کرد. یعنی با پایان اعتبار گواهی، نیازی به خرید مجدد دستگاه نیست و فقط گواهی جدید روی همان توکن صادر میشود.
همچنین فقط تا ۳۰ روز مانده به پایان اعتبار گواهی فعال میتوانید، به صورت غیرحضوری و ارزان (تعرفه ۳۰ هزار تومانی) توکن خود را تمدید کنید. اگر این مهلت بسوزد، باید هزینه تمدید حضوری (چند صد هزار تومانی) را بپردازید.
نحوه بارگذاری و استفاده از توکن سامانه ستاد
برای استفاده از توکن در سامانه ستاد، ابتدا باید دو مرحله اصلی را انجام دهید؛ یکی نصب نرمافزار توکن در سیستم شخصی و دیگری بارگذاری گواهی امضا در پنل کاربری سامانه ستاد. به طورکلی مراحل نصب و بارگذاری توکن در سامانه ستاد به شرح زیر است:
- نصب درایور توکن: ابتدا نرمافزار مربوط به توکن را نصب کنید تا سیستم بتواند دستگاه را شناسایی کند.
- نصب نرمافزار مدیریت گواهی: گواهی صادرشده روی توکن بارگذاری میشود.
- اتصال توکن به سیستم: توکن را از طریق درگاه USB به رایانه متصل کنید.
- ورود به سامانه ستاد: هنگام ورود یا امضای اسناد، سامانه توکن را شناسایی کرده و رمز عبور آن را درخواست میکند.
- امضای الکترونیکی اسناد: در صورت وارد کردن رمز صحیح، امکان امضای اسناد و ثبت پیشنهاد فراهم میشود.
- ارسال پیشنهاد قیمت: پس از بارگذاری موفق، سیستم به شما یک کد رهگیری یا رسید الکترونیکی میدهد که نشاندهنده ثبت نهایی سند است.
توجه داشته باشید؛ بدون توکن و گواهی امضای دیجیتال نمیتوانید، پیشنهاد خود را در سامانه ستاد ثبت و ارسال نهایی کنید. همچنین توکن تنها روی رایانهای قابل استفاده است که نرمافزار و درایور آن بهدرستی نصب شده باشد.
نحوه شرکت در مزایده با توکن
اولین قدم برای شرکت در مزایده با استفاده از توکن؛ ثبتنام و احراز هویت در سامانه تدارکات الکترونیکی دولت (ستاد ایران) است. سپس با دریافت و فعال شدن توکن امضای الکترونیکی، میتوانید مراحل اصلی شرکت در مزایده را به ترتیب لیست زیر انجام دهید:
- جستجوی آگهی مزایده
- دانلود اسناد
- بارگذاری مدارک
- امضای الکترونیکی پیشنهاد
- ارسال نهایی پیشنهاد
- دریافت رسید الکترونیکی
تمام مراحل ثبت پیشنهاد در مزایده با توکن به صورت رمزنگاریشده انجام میشود و تا زمان بازگشایی مزایده محرمانه باقی میماند. توجه داشته باشید؛ ثبت نهایی بدون امضای دیجیتال معتبر انجام نمیشود. همچنین مسئولیت نگهداری رمز توکن بر عهده دارنده آن است.
توکن برای شرکت در مزایده چیست؟
توکن مزایده یکی از مهمترین ابزارهای امنیتی برای حضور در مزایدههای الکترونیکی است. این دستگاه با ذخیره گواهی امضای دیجیتال، امکان احراز هویت، امضای اسناد و ارسال ایمن پیشنهادها را فراهم میکند.
به بیان ساده، توکن مانند یک گاوصندوق امن و گواهی امضای دیجیتال مانند سند هویتی داخل آن است. برای شرکت در مزایدههای الکترونیکی، وجود هر دو ضروری است و شرکتکنندگان برای حفظ امنیت اطلاعات، احراز هویت کاربران و جلوگیری از هرگونه سوء استفاده، باید از توکن مزایده استفاده کنند.
آشنایی با مراحل دریافت توکن، مدارک موردنیاز، هزینهها و نحوه استفاده از آن، باعث میشود بدون مشکل در مزایدههای آنلاین شرکت کنید و فرآیند ثبت پیشنهاد را با اطمینان بیشتری انجام دهید.
