آنچه در این مطلب می خوانید:
اتصال ریلی ایران به روسیه و اروپا در کریدور شمال–جنوب، به تکمیل کدام مسیر وابسته است؟ پاسخ این سوال راه‌آهن رشت–آستارا است.
تکمیل خط ریلی رشت به آستارا می‌تواند، زمان و هزینه ترانزیت کالا را کاهش دهد. به‌علاوه، جایگاه ایران را در تجارت منطقه‌ای تقویت کند. در این مقاله از مجله هزاره، آخرین وضعیت این مسیر ریلی را بررسی میکنیم؛ از ساخت، مسیر و مشخصات فنی تا هزینه‌های آن . تا شما با مطالعه آن از اهمیت اقتصادی و فرصت‌های همکاری این پروژه مطلع شوید.
آخرین وضعیت راه‌آهن رشت آستارا
خطی ریلی رشت آستارا به طول ۱۶۲ کیلومتر، حلقه اتصال کریدور بین‌المللی شمال–جنوب است. طبق آخرین آمارها، کار مقاوم‌سازی و تثبیت زمین در ۵۶ کیلومتر از این مسیر انجام شده است. با این حال، ساخت این خط ریلی هنوز تمام نشده و به مرحله بهره‌برداری نرسیده است.
زمان ساخت و بهره‌برداری راه‌آهن رشت آستارا
توافق‌نامه‌ی احداث راه‌آهن رشت–آستارا در اردیبهشت ۱۴۰۲ بین ایران و روسیه امضا شد. زمان ساخت این مسیر ریلی طبق برنامه اعلام‌شده، حدود ۳ تا ۴ سال پیش‌بینی شده است. با اینکه اقدامات اجرایی این پروژه از دی‌ماه ۱۴۰۳ سرعت گرفته‌است؛ با این حال، زمان بهره‌برداری به پیشرفت عملیات ساخت و تکمیل تملک اراضی بستگی دارد.
مشخصات فنی راه‌آهن رشت–آستارا
راه‌آهن رشت–آستارا حدود ۱۶۲ کیلومتر طول دارد و شامل ۸ تا ۹ ایستگاه مسافری و باری است. این مسیر به از زمین‌های جلگه‌ای و خاک‌های سست عبور می‌کند، به همین دلیل به سازه‌های مهندسی و زیرسازی ویژه نیاز دارد.
جدول مشخصات فنی راه‌آهن رشت–آستارا به شرح زیر است:
| مشخصه | توضیحات |
| طول مسیر | حدود ۱۶۲ تا ۱۶۴ کیلومتر |
| تعداد ایستگاه‌ها | ۸ تا ۹ ایستگاه مسافری و باری |
| تعداد سازه‌های خاص مهندسی | حدود ۱۰۳ سازه |
| پل‌های بزرگ | ۷۳ دهانه پل در برخی طرح‌ها؛ در مطالعات دیگر ۵۶ پل |
| تقاطع‌های غیرهمسطح | حدود ۳۰ تا ۳۵ تقاطع |
| پل مرزی آستاراچای | ۸۲.۵ متر طول، با طراحی دوخطه |
| عرض این خط ریلی در ایران | ۱۴۳۵ میلی‌متر (استاندارد بین‌المللی) |
| عرض این خط ریلی در آذربایجان و روسیه | ۱۵۲۰ میلی‌متر |
| ظرفیت پیش‌بینی‌شده حمل بار | حدود ۱۵ میلیون تن در سال پس از تکمیل اتصال ریلی |
مسیر راه‌آهن رشت آستارا و ایستگاه‌های آن
مسیر پیشنهادی و ایستگاه‌های راه‌آهن رشت–آستارا شامل ۱۰ نقطه اصلی است. این خط ریلی از رشت در جنوب استان گیلان آغاز می‌شود. سپس از شهرها و مناطق ساحلی ایران عبور می‌کند و درنهایت به آستارا در مرز جمهوری آذربایجان می‌رسد.
ایستگاه‌های که مسیر راه آهن رشت به آستارا از آن‌ها عبور می‌کند به شرح زیر هستند:
رشت ← صومعه‌سرا ← ماسال ← رضوانشهر ← پره‌سر ← تالش ← لیسار ← حویق ← لوندویل ← آستارا
هزینه ساخت و تأمین مالی راه‌آهن رشت آستارا
هزینه ساخت راه‌آهن رشت آستارا حدود ۱.۶ میلیارد یورو برآورد شده است. بخش عمده این سرمایه از طریق وام دولتی روسیه تأمین می‌شود. البته دولت ایران نیز سهمی از هزینه‌ها را بر عهده دارد. در جدول زیر، جزئیات برآورد هزینه و نحوه تأمین مالی این پروژه را بررسی میکنیم.
| عنوان | جزئیات |
| کل هزینه ساخت | حدود ۱.۶ میلیارد یورو |
| میانگین هزینه ساخت هر کیلومتر | نزدیک به ۱۰ میلیون یورو |
| سهم وام دولتی روسیه | ۱.۳ میلیارد یورو، معادل حدود ۸۱ درصد هزینه پروژه |
| سهم دولت ایران | حدود ۳۰۰ میلیون یورو، معادل ۱۹ درصد هزینه پروژه، به‌علاوه هزینه‌های ریالی تملک و آزادسازی اراضی |
| وام پیشنهادی جمهوری آذربایجان | ۵۰۰ میلیون دلار در سال ۲۰۱۸ که تخصیص آن متوقف ماند |
تأثیر راه آهن رشت آستارا بر حمل‌ونقل ایران
تکمیل راه‌آهن رشت–آستارا فقط به توسعه خطوط ریلی محدود نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند جایگاه ایران را در حمل‌ونقل و ترانزیت بین‌المللی تقویت کند. اتصال این مسیر به شبکه ریلی کشورهای همسایه، زمان و هزینه جابه‌جایی کالا را کاهش می‌دهد و ظرفیت ترانزیتی کشور را افزایش می‌دهد. مهم‌ترین اثرات این پروژه عبارت‌اند از:
- اتصال یکپارچه شبکه ریلی ایران به روسیه و قفقاز
- کاهش زمان و هزینه ترانزیت کالا در کریدور شمال–جنوب
- افزایش ظرفیت ترانزیت ریلی کشور
- کاهش وابستگی به حمل‌ونقل جاده‌ای و فشار بر شبکه جاده‌ها
- تقویت مبادلات تجاری ایران با کشورهای حوزه اوراسیا
تکمیل این مسیر، ارتباط راه‌آهن ایران با شبکه ریلی کشورهای همسایه را تقویت می‌کند. با مطالعه‌ی شبکه حمل‌ونقل ریلی ایران، می‌توانید از آخرین وضعیت ساختار خطوط و مسیرهای داخلی کشور باخبر شوید.
مناقصات و فرصت‌های پیمانکاری راه‌آهن رشت آستارا
اجرای راه‌آهن رشت–آستارا به فعالیت‌های پیمانکاری در بخش‌های عمرانی، ریلی و لجستیکی نیاز دارد. با توجه به توافق ایران و روسیه، اجرای پروژه با مشارکت پیمانکار اصلی روس و شرکت‌های ایرانی دنبال می‌شود. اما به‌طورکلی، مهم‌ترین فرصت‌های اجرایی و سرمایه‌گذاری این طرح عبارتند‌از:
- احداث پل‌ها و تقاطع‌های غیرهمسطح
- عملیات خاک‌برداری، خاک‌ریزی و تحکیم بستر
- شمع‌کوبی و اجرای سازه‌های بتنی
- روسازی مسیر و ریل‌گذاری
- احداث و تجهیز ایستگاه‌های مسافری و باری
- اجرای سیستم‌های سیگنالینگ، علائم و ارتباطات ریلی
- تأمین تجهیزات و تأسیسات برقی
- احداث پایانه‌های کانتینری و مراکز لجستیکی
اگر به دنبال فرصت‌های پیمانکاری در حوزه راه‌آهن و زیرساخت‌های ریلی هستید، می‌توانید جدیدترین مناقصات ریلی و راه‌آهن را در سامانه ارتباط گستران هزاره بررسی کنید.
اهمیت اقتصادی و نیازهای راه آهن رشت – آستارا
راه‌آهن رشت–آستارا حلقه اتصال کریدور شمال–جنوب کشور است. به همین‌دلیل، نقش مهمی در توسعه حمل‌ونقل ریلی ایران دارد. زیرا تکمیل این مسیر، ارتباط تجاری با روسیه و کشورهای حوزه اوراسیا را آسان‌تر می‌کند و هزینه و زمان حمل کالا را کاهش می‌دهد
برای بهره‌برداری از این خط، تکمیل زیرسازی، احداث پل‌ها، ریل‌گذاری و تجهیز ایستگاه‌ها ضروری است. همچنین مشارکت پیمانکاران ایرانی می‌تواند به اجرای پروژه و توسعه زیرساخت‌های ریلی کشور کمک کند.
توسعه حمل‌ونقل ریلی کشور علاوه بر زیرساخت‌ها، به فعالیت شرکت‌های مسافری نیز وابسته است. برای آشنایی بیشتر با شرکت‌های فعال در حمل‌ونقل مسافری کشور، معرفی شرکت ریلی رجا را بخوانید.
