هزینه مزایده بر عهده کیست؟

بدون آگاهی از قوانین مزایده، ممکن است هزینه‌هایی را از جیب بپردازید که قانوناً وظیفه شما نبوده است. پس دانستن اینکه هزینه‌های مزایده دقیقاً بر عهده کیست؟ اولین اقدام برا جلوگیری از ضرر مالی و اتلاف وقت شما است.
فرآیند مزایده سرشار از جزییات قانونی و مخارج ریز و درشت است؛ از دستمزد کارشناس برای ارزیابی مال گرفته تا سهم ۵ درصدی دولت و بدهی‌های معوقه ملک. در این مقاله از مجله هزاره، تمام هزینه‌های مزایده را به طور کامل و کاربردی تفکیک کرده‌ایم تا بدانید؛ در هر مرحله از مزایده، مسئول واقعی پرداخت هر مبلغ چـه کسی است. 

هزینه‌ کارشناسی مزایده و ارزیابی دارایی 

هزینه کارشناسی و ارزیابی مال، اولین هزینه نقدی در فرآیند مزایده است. طبق ماده ۱۵۰، پرداخت این هزینه در ابتدا بر عهده متقاضی یا درخواست‌کننده است. اما این مبلغ در نهایت جزو هزینه‌های اجرایی پرونده محسوب شده و از جیب متقاضی نمی‌رود؛ بلکه پس از فروش مال، از محل وجه حاصل از مزایده کسر شده و به متقاضی بازگردانده می‌شود. 

متقاضی برای واریز مبلغ کارشناسی مزایده تنها ۱ هفته پس از ابلاغ دادگاه مهلت دارد و در صورت عدم پرداخت آن، فرآیند مزایده متوقف خواهد شد.

هزینه‌ انتشار آگهی مزایده نوبت اول

طبق ماده ۱۳۱ قانون اجرای احکام، پرداخت هزینه آگهی نوبت اول بر عهده محکوم‌علیه (بدهکار) است. زیرا این مبلغ جزو هزینه‌های اجرایی پرونده محسوب می‌شود. البته برای پیشبرد سریع‌تر مزایده، معمولاً این هزینه در ابتدا توسط طلبکار پرداخت می‌شود. اما پس از فروش مال در مزایده، این هزینه از مبلغ فروش کسر شده و به طور کامل به طلبکار بازگردانده خواهد شد. 

هزینه  آگهی مزایده نوبت دوم

پرداخت هزینه انتشار آگهی در نوبت دوم مزایده بر عهده محکوم‌له است. طبق قانون اگر در مزایده اول خریداری پیدا نشود و طلبکار درخواست تجدید مزایده را داشته باشد، باید هزینه آگهی دوم را خودش پرداخت کند. این مبلغ برخلاف سایر هزینه‌ها، دیگر از مبلغ فروش یا اموال بدهکار کسر نمی‌شود و یک هزینه قطعی برای خود طلبکار محسوب می‌گردد. 

هزینه‌ تشریفات و محل برگزاری مزایده

برگزاری مزایده در دادگاه‌ها یا سامانه‌های دولتی هزینه‌ی جداگانه‌ای برای طرفین پرونده ندارد. تمام خدمات اداری و ثبت سیستم، در قالب هزینه‌های قانونی دادگستری پوشش داده می‌شود؛ بنابراین هیچ‌کدام از طرفین (طلبکار یا بدهکار) نیازی به پرداخت هزینه اضافی بابت تشریفات برگزاری مزایده ندارند و تنها کارمزد جزئی خود سامانه الکترونیکی بر عهده برنده مزایده خواهد بود.

با این حال، در موارد خاص اگر هزینه‌ای بابت محل برگزاری مزایده از سوی دولت یا شهرداری تعیین شود، پرداخت آن قانوناً بر عهده بدهکار است.

هزینه های اجرایی مزایده و سهم دولت

هزینه های اجرایی مزایده همان «نیم‌عشر اجرایی» یا سهم دولت است؛ این مبلغ در واقع دستمزد دادگاه برای فروش مال مزایده‌ای است و مقدار آن دقیقاً ۵ درصد از مبلغ فروش است. پرداخت این سهم دولتی کاملاً بر عهده بدهکار (محکوم‌علیه) است. دادگاه این هزینه را مستقیماً از محل فروش اموال توقیف‌شده کسر و وصول می‌کند. بنابراین طلبکار یا وراث نیازی نیست پولی بابت آن بپردازند.

البته اگر بدهکار قبل از شروع فرآیند فروش و مزایده، با طلبکار سازش کند یا خودش بدهی را بدهد، از پرداخت این ۵ درصد معاف می‌شود یا سهم دولت به نصف (۲.۵ درصد) کاهش می‌یابد.

هزینه های عوارض و بدهی‌های مال مزایده ای

تمام بدهی‌های مربوط به مال مورد مزایده تا روز برگزاری مزایده، قانوناً بر عهده بدهکار (مالک قبلی) است. از هزینه‌های مانند عوارض شهرداری و مالیات نقل و انتقال گرفته تا خلافی خودرو یا شارژ معوقه ساختمان. 

دادگاه تمام بدهی‌ها و عوارض را مستقیماً از مبلغ فروش مال مزایده‌ای کسر و تسویه می‌کند؛ بنابراین خریدار (برنده مزایده) یا طلبکار، هیچ مسئولیتی در قبال پرداخت بدهی‌های گذشته ملک یا خودرو ندارند. چون مال کاملاً پاک و بدون بدهی تحویل خریدار می‌شود. 

هزینه‌های انتقال سند در مزایده

یکی دیگر از هزینه هایی خریدار (برنده مزایده)، مبلغ مربوط به انتقال رسمی سند در دفترخانه است. این هزینه‌ها شامل حق‌التحریر و حق‌الثبت دفترخانه می‌شوند. 

دادگاه مالک قبلی را ملزم به امضای سند می‌کند و اگر او حاضر نشود، نماینده دادگاه سند را امضا خواهد کرد؛ اما مخارج ثبت سند در محضر طبق عرف و روال قانونی بر عهده خریدار است. توجه داشته باشید که این هزینه‌ها با بدهی‌های مالیاتی و عوارض ملک (که از مالک قبلی کسر می‌شود) متفاوت است و نباید با هم اشتباه گرفته شوند. 

هزینه های برنده مزایده 

شخصی که برنده مزایده می‌شود، علاوه بر هزینه‌های ثبت سند، دو تعهد مالی اصلی دارد. این هزینه‌ها باید دقیقاً در موعد مقرر پرداخت شوند و شامل موارد زیر هستند:

• ۱۰ درصد مبلغ پیشنهادی مزایده: برنده باید این مبلغ را فوراً و در همان روز مزایده به عنوان سپرده پرداخت کند.
• ۹۰ درصد باقیمانده مزایده: خریدار حداکثر ۱ ماه (یا مهلتی که دادگاه تعیین می‌کند) فرصت دارد تا مابقی پول را واریز کند.

دقت کنید؛ اگر برنده مزایده نتواند ۹۰ درصد باقیمانده را در مهلت قانونی پرداخت کند، معامله باطل می‌شود. در این حالت، آن ۱۰ درصد سپرده اولیه به هیچ وجه به او پس داده نمی‌شود، بلکه پس از کسر هزینه‌های مزایده، به نفع دولت ضبط خواهد شد.

هزینه های مزایده ملک موروثی

هیچ وارثی به تنهایی مسئول پرداخت نهایی مخارج مزایده اموال موروثی نیست. در پرونده‌های تقسیم ارث، تمام هزینه‌های مزایده بر عهده همه وراث به نسبت سهم‌الارث آن‌ها است. از هزینه‌های کارشناسی و آگهی تا سهم دولت. 

در پرونده‌ مزایده‌های تقسیم ارث، شاکی و بدهکار به معنای رایج وجود ندارد و همه شریک هستند. به همین دلیل دادگاه ابتدا این هزینه‌ها را از مبلغ فروش کل ملک کسر می‌کند. سپس باقیمانده پول ملک را بر اساس گواهی انحصار وراثت بین وراث تقسیم خواهد کرد. 

هزینه های مزایده برای مهریه

هنگام به اجرا گذاشتن مهریه، تمام هزینه‌های مزایده مال توقیف‌شده در نهایت بر عهده زوج (شوهر) است؛ از مخارج کارشناسی و نشر آگهی گرفته تا حق‌الاجرای ثبت یا دادگاه.

زوجه ممکن است برای پیشبرد سریع‌تر مزایده، هزینه‌های اولیه را در ابتدا پرداخت کند. با این حال، دادگاه پس از فروش مال، تمامی این مبالغ را به همراه اصل مهریه از مبلغ فروش کسر کرده و به زوجه بازمی‌گرداند؛ سپس مابقی پول را به شوهر می‌دهد. 

هزینه مزایده ملک مشاع

هنگام صدور دستور فروش ملک مشاع، تمام هزینه‌ها بر عهده همه شرکا به نسبت سهم (دانگ) آن‌ها است. این مخارج از دستمزد کارشناس تا سهم دولت را شامل می‌شود.

یکی از شرکا می‌تواند برای سرعت گرفتن کار، مخارج اولیه مزایده را پرداخت کند. دادگاه پس از مزایده، این هزینه را از مبلغ فروش کسر کرده و به او پس می‌دهد. در نهایت، باقیمانده پول ملک بر اساس سهم هر شخص بین شرکا تقسیم می‌شود.

لیست هزینه ها در انواع مزایده

دانستن اینکه مخارج مزایده دقیقاً بر عهده کیست، از ضرر مالی و اتلاف وقت شما جلوگیری می‌کند. یک قاعده کلی و کلیدی را همیشه به یاد داشته باشید: معمولا هزینه‌های اولیه‌ی مزایده را ابتدا متقاضی پرداخت می‌کند تا فرایند مزایده سریع‎‌تر انجام شود. اما در نهایت تمام این پول‌ها محاسبه شده و از مبلغ فروش مال کسر و به پرداخت‌کننده بازگردانده می‌شود. 

با بررسی جدول زیر می‌توانید، لیست کامل هزینه‌های مزایده و مسئول نهایی پرداخت هر کدام را مشاهده می‌کنید: